ՏԱՐՐԱՊԱՇՏՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ (ՖԵՏԻՇԻԶՄ) ԿԱԲԱՐԴԻՆԱԿԱՆ (ԱԴԻԳՆԵՐԻ) ԴԻՑԱԲԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ

Ադիգների կրոնն իրենից ներկայացնում է մի բարդ ու բազմամակարդակ համաձուլվածք, որը ձևավորվել է միաստվածային կրոնների հետ երկարատև փոխներթափանցումների արդյունքում, բայց որի հիմքը դիցաբանության տեսքով հանդես եկող հեթանոսությունն է: Ադիգների նախամիաստվածային կրոնակա...

Բարեկենդան

Փետրվար-մարտ անցման շրջանում, երբ անցնում էին ձմեռը, ցրտի ու զրկանքների օրերը և մոտենում էին հեռանկարներով լեցուն գարունը, գյուղատնտեսական աշխատանքների ցանկալի ժամանակաշրջանը, տոնվում էր Բարեկենդանը: Երկշաբաթյա այս տոնը հայտնի էր իբրև կերուխումով, ցնծությամբ, երգ ու...

Սուրբ Սարգսի տոնակատարության խորհուրդը

Ժողովուրդը Սարգսի անունով է կոչել Առաջավորաց պասը: Այն տոնվում էր Զատկից 63 օր առաջ, ուստի և շարժական տոն էր: Սարգսի տոնն արտաքուստ կրոնական թվացող, սակայն իրականում ժողովրդական սիրված տոն էր և առնչվում էր երիտասարդության սիրո տենչանքների հետ: Սարգիսն ինքը հ...

Կրակի պաշտամունքը և տյառնընդառաջի կրակի խորհուրդը

Կյանքի գոյատևման կարևոր պայմաններից մեկը դիտվելով՝ կրակը դասվել է պաշտելի առարկաների շարքում՝ հանգեցնելով նրա նկատմամբ երկյուղ ու ակնածանք տածելուն: Կրակի պաշտամունքը արևապաշտության մի ձևն էր: Կրապաշտական հավատալիքներից է ծագել օջախի (թոնրի) պաշտամունքը, որն իր մեջ կր...

Հագուստի խորհրդանշական դերը հայոց հավատալիքներում և ծեսերում

 Առարկային և երևույթներին մոգական զորություն և խորհրդանշանական իմաստ վերագրելու՝ հին հասարակություններին բնորոշ մտահայեցության արտահայտություններից էր հագուստի մասերին որոշակի խորհրդանշական դեր հատկացնելը: Հագուստը դառնում է ոչ միայն մարմինը ծածկող (պաշտպանող) միջոց, այլև...

Ամանորի` առատությունն ու հաջողությունն ապահովող ծիսական սովորույթներեն ու ծիսագուշակությունները հայոց մեջ

Տոնի անունը հայերը հիշում էին մի քանի ձևով՝ Նավասարդ, Ամանոր, Կաղանդ կամ Կաղինդ, Տարեմուտ, Նոր տարի, Տարին գլուխ, Կալոնտար, Նախրաթող, իսկ նախորդող գիշերը՝ Լոլեի գիշեր, Խլվլիկ, Կաղ կամ Կախ, Ծակըմուտ անուններով: Նոր տարվա տոնակատարությունը կապված էր ընտանեկան և հա...

Նոր տարուն նախորդող գիշերն հայտնի էր Լոլեի գիշեր, Խլվլիկ, Կախ կամ Կաղ, Գոտեկախ, Ծաղկեմուտ անուններով

 Հունվարի 1-ին տարին սկսելու և Նոր տարվա սկզբի տոն նշելու սովորույթը հայոց մեջ ընդհանրացել է համեմատաբար ոչ վաղ անցյալում: Արևմտահայոց շրջանում, Կիլիկիայի տարածքի հայերի մեջ, մասամբ` արևելահայ որոշ ազգագավառներում և հայկական մի շարք գաղթօջախներում 19-րդ դարում Նոր տարին նշվում էր...

«Ամանորն ինչ խորհուրդ է կրում իր մեջ». Լուսիկ Ագուլեցի (տեսանյութ)

«Ամանորն ինչ խորհուրդ է կրում իր մեջ». Լուսիկ Ագուլեցի. http://www.youtube.com/watch?v=P6kI7son7Xw

Հավկիթ – պահպանակները հայ ժողովրդական հավատալիքներում

Հայերի ժողովրդական հավատալիքներում թռչնի ձուն, օժտված լինելով բազմաթիվ մոգական հատկություններով, կատարում է նաև հմայական պահպանակի դեր և դասվում է բնական կենդանական պահպանակների շարքը: Հավկիթն ունի բազմաֆունկցիոնալ պահպանակներին բնորոշ բոլոր հատկութունները. մարդկանց...

Հայելին Հայաստանի անտիկ թաղման ծեսում

Հայաստանի անտիկ թաղումների ուղեկցող նյութերի մեջ թեև հազվադեպ, բայց կան նաև հայելիներ: Հայելիների տարածման տիրույթը շատ մեծ է: Բրոնզյա և արծաթյա հայելիներ հայտնի են Հունաստանից: Հետազոտողների կարծիքով՝ կապարե հայելիները կարող էին ծառայել որպես այն աշխարհ անցնելու թույլտվություն...
12